Teza wydania: coraz więcej decyzji — finansowych, organizacyjnych i klinicznych — trzeba umieć obronić danymi: o jakości, kosztach i rzeczywistych efektach leczenia.
Dzień dobry, w tym tygodniu wybrałem sześć tematów, które łączą dwa porządki: bardzo konkretne obowiązki dla placówek oraz pytanie o to, czy system płaci i organizuje leczenie wokół procedury, czy wokół efektu dla pacjenta. Przy większości z nich da się od razu wskazać rzecz do sprawdzenia w placówce.
Co dokładnie zmienia podejście NFZ do płacenia za jakość?
Od maja 2027 r. w POZ zaczną działać współczynniki korygujące dotyczące profilaktyki, wizyt domowych i teleporad, a rozliczenia mają opierać się na danych za 2026 r. NFZ wskazuje m.in. obniżenie stawki kapitacyjnej o 10% przy braku wizyt domowych oraz o 10% przy całkowitym braku teleporad albo ich udziale powyżej 50%. Przy bardzo niskiej zgłaszalności do wskazanych programów profilaktycznych przewidziano 5-procentowe obniżenie. W szpitalach Fundusz zapowiada modyfikacje płatności na podstawie 20 wskaźników jakości. Osobno: od października rośnie o 40% wycena jednoczasowego leczenia obustronnej przepukliny pachwinowej.
W POZ warto już teraz prowadzić miesięczny dashboard czterech liczb: zgłaszalność do profilaktyki raka piersi, zgłaszalność do profilaktyki raka szyjki macicy, liczba wizyt domowych i udział teleporad. W szpitalu — przypisać właściciela każdego wskaźnika jakości i sprawdzić jakość danych potrzebnych do jego liczenia.
AOTMiT zbiera dane płacowe. Tym razem także PESEL
Agencja uruchomiła kolejną zbiórkę danych od podmiotów z umową NFZ. Obejmuje pracowników etatowych, umowy cywilnoprawne i podwykonawstwo w zakresie świadczeń publicznych. Zakres rozszerzono o PESEL, a dane płacowe trzeba przygotować za wrzesień oraz zbiorczo za styczeń–wrzesień 2026. Szablony mają pojawić się do 2 października, aplikacja ma przyjmować dane od 15 października.
Wyznacz jedną osobę odpowiedzialną za spójność danych HR, finansów i kontraktów. Ze względu na identyfikatory osobowe ustal bezpieczny sposób eksportu, walidacji i dostępu do plików. Termin przekazania to 16 listopada dla większości podmiotów i 30 listopada dla wskazanej części szpitali.
Czy wykonujemy za dużo operacji? Coraz więcej badań podważa sens części zabiegów ortopedycznych
„The Economist” stawia tezę wyjątkowo ostro: część operacji barku i kręgosłupa wykonywanych z powodu przewlekłego bólu może przynosić pacjentom niewielką albo żadną dodatkową korzyść w porównaniu z dobrze prowadzonym leczeniem zachowawczym. Za prowokacyjnym nagłówkiem stoją jednak wieloletnie badania kliniczne.
Jednym z najmocniejszych przykładów jest artroskopowa dekompresja barku. W badaniu FIMPACT porównano pacjentów poddanych właściwej operacji z osobami, którym wykonano diagnostyczną artroskopię, oraz z grupą leczoną ćwiczeniami. Po 10 latach obserwacji dekompresja nie dawała klinicznie istotnej przewagi nad zabiegiem placebo ani terapią ruchową.
Podobne wątpliwości od lat dotyczą części artroskopii kolana i niektórych operacji wykonywanych z powodu przewlekłego bólu kręgosłupa. Nie oznacza to, że chirurgia ortopedyczna „nie działa”. Kluczowe są wskazanie, właściwa kwalifikacja pacjenta i odpowiedź na pytanie, czy w konkretnym przypadku operacja rzeczywiście daje więcej niż rehabilitacja lub inne leczenie zachowawcze.
W ortopedii coraz większe znaczenie może mieć nie liczba wykonanych procedur, ale jakość kwalifikacji pacjentów, mierzenie efektów leczenia i umiejętność wykazania, że zabieg rzeczywiście daje przewagę nad terapią zachowawczą. Jeżeli płatnicy będą mocniej uzależniać finansowanie od dowodów naukowych i rzeczywistych efektów leczenia, część wartości może przesuwać się z samego wykonania zabiegu na dokładniejszą diagnostykę, kwalifikację, rehabilitację, fizjoterapię oraz mierzenie i monitorowanie efektów leczenia.
eDILO od 1 października trafia do kolejnych uprawnionych placówek
Od 1 października dostęp do eDILO uzyskują pozostałe SOLO I–III, Ośrodki Kooperacyjne oraz inne podmioty uprawnione do wystawiania karty, w tym lekarze POZ i lekarze realizujący programy zdrowotne. Placówki, które nie zakończyły pełnej integracji eDILO z HIS, mogą do 31 grudnia 2026 r. korzystać z dotychczasowej aplikacji AP-DILO.
Potwierdź, kto ma dostęp do eDILO, kto odpowiada za prowadzenie karty i przekazywanie pacjenta oraz jaki jest uzgodniony z dostawcą HIS plan integracji. Okres przejściowy daje czas na bezpieczne wdrożenie, ale kończy się wraz z 2026 r.
Zobowiązania wymagalne SPZOZ przekroczyły 5 mld zł. Problemem jest już płynność
Na koniec I kwartału 2026 r. zobowiązania ogółem SPZOZ wyniosły 30,2 mld zł, a zobowiązania wymagalne — czyli takie, których termin płatności już minął — 5,07 mld zł. To o 43,7% więcej niż rok wcześniej. Dane dotyczą SPZOZ, więc nie opisują całego rynku placówek, ale pokazują skalę presji płynnościowej w części sektora publicznego.
Do miesięcznego raportu zarządczego warto dołożyć wiekowanie należności i zobowiązań, 13-tygodniową prognozę gotówki oraz koncentrację na największych płatnikach i dostawcach. Rosnące zobowiązania wymagalne są sygnałem problemu z płynnością, a nie tylko wysokiego poziomu zadłużenia.
Od 1 października kolejne harmonogramy trzeba prowadzić w AP-KOLCE w czasie rzeczywistym
Dla wskazanych świadczeń harmonogramy przyjęć, które wcześniej były prowadzone w systemach własnych i przekazywane Funduszowi raz w miesiącu komunikatami LIOCZ, od 1 października trzeba prowadzić na bieżąco w aplikacji AP-KOLCE. Lista obejmuje m.in. wybrane procedury laryngologiczne, kardiologiczne, ortopedyczne i neurochirurgiczne.
Od 1 października harmonogram musi być aktualizowany na bieżąco. Sprawdź więc, czy dane osób oczekujących według stanu na 30 września zostały przeniesione do AP-KOLCE, które komórki i procedury są objęte zmianą, kto ma odpowiednie uprawnienia oraz kto odpowiada za aktualizację harmonogramu. Szczególnie ważne jest uniknięcie dwóch równoległych, niespójnych kalendarzy.
Dane przestają być tylko raportowaniem.
W placówkach łatwo traktować raportowanie do NFZ, AOTMiT czy systemów centralnych jako obowiązek administracyjny wykonywany obok „właściwej” działalności. Coraz częściej to błędne założenie.
Dane o profilaktyce, teleporadach, harmonogramach, wynagrodzeniach czy wynikach leczenia zaczynają wpływać na pieniądze, organizację pracy i ocenę jakości. W ortopedii ten sam kierunek widać od strony klinicznej: coraz częściej trzeba umieć pokazać nie tylko, że procedura została wykonana, ale że pacjent rzeczywiście na niej skorzystał.
20-minutowa odprawa na początek października
- Jakość: pokaż cztery kluczowe liczby POZ albo listę szpitalnych wskaźników i przypisz właścicieli.
- AOTMiT: wskaż właściciela zbiórki i bezpieczne miejsce przygotowania danych zawierających PESEL.
- Efekty leczenia: wybierz jedną często wykonywaną procedurę i sprawdź, czy placówka mierzy wynik leczenia, a nie tylko liczbę zabiegów.
- eDILO: potwierdź dostęp, role użytkowników i plan integracji z HIS.
- Płynność: przejrzyj wiekowanie zobowiązań i 13-tygodniową prognozę gotówki.
- AP-KOLCE: potwierdź listę objętych świadczeń i odpowiedzialność za aktualizację w czasie rzeczywistym.
Efekt odprawy: każdy z sześciu tematów kończy się nazwiskiem właściciela zadania i datą następnego sprawdzenia.
Co zmienia się u lekarzy, którym wyraźnie poprawia się dobrostan zawodowy?
W badaniu 30 amerykańskich lekarzy z dużą poprawą wypalenia i/lub satysfakcji zawodowej 26 osób wskazało aktywne zmiany zawodowe lub osobiste. Wśród zmian w pracy pojawiały się m.in. modyfikacja obciążenia i grafiku, zmiana roli, usprawnienia procesów oraz zabieganie o potrzebne zasoby.
XXII Forum Rynku Zdrowia
W programie są m.in. sesje o finansowaniu modernizacji szpitala, jakości i ryzyku inwestycji, cyfrowej transformacji, e-zdrowiu oraz organizacji i finansowaniu ochrony zdrowia. Tegoroczna agenda jest mocno osadzona w decyzjach, z którymi mierzą się zarządzający placówkami.
Fritz Köberle
Austriacko-brazylijski lekarz i patolog (1910–1983), którego badania pomogły wyjaśnić neurogenny mechanizm przewlekłej choroby Chagasa i związek odnerwienia z zajęciem serca oraz przewodu pokarmowego.
Oddzielam informację od komentarza, linkuję przede wszystkim do źródeł pierwotnych i zaznaczam ograniczenia danych. W tym numerze dane o zadłużeniu dotyczą SPZOZ, badanie FIMPACT odnosi się do konkretnej procedury i populacji pacjentów, a badanie JAMA ma charakter jakościowy i nie pozwala wnioskować o przyczynowości. Materiał „The Economist” jest po angielsku i znajduje się za paywallem.